Le Roy tuin

de ecokathedraal van Heerenveen

nl NL ar AR zh-CN ZH-CN cs CS da DA en EN fr FR fy FY de DE el EL iw IW it IT ja JA no NO pl PL pt PT ru RU es ES sv SV tr TR
  • Samenwerking tussen mens, plant en dier
    Waar ruimte de tijd krijgt, en tijd de ruimte
Stapelingen in Le Roy tuin: dry stone walls

De tegels uit de tuin halen en vervangen door groen helpt natuur en klimaat een handje. Maar die stenen op zich zijn niet het probleem, zegt bouwmeester Peter Wouda van de Le Roy tuin in Heerenveen.
Wat te doen met de tegels die je uit je tuin haalt? Ze kunnen worden weggedaan, maar Wouda pleit voor een andere oplossing. Hij zegt dat de stenen ook gebruikt kunnen worden om de natuurontwikkeling te bevorderen, door ze op te stapelen.

 

Nieuw is stenen stapelen niet te noemen. In landen waar je struikelt over de losse natuursteen is het al eeuwen goed gebruik. In Engeland heet het dry stone walling , in Frankrijk pierre sèche . En overal geldt het als een natuurlijke manier van erfafscheiding die tegelijk een schat aan leven herbergt, zegt Wouda. ,,Door stenen los te stapelen, ontstaan er overal kieren en spleten die plaats bieden voor dieren en kleine planten.”

Ecokathedraal

De ecoloog/kunstenaar/filosoof Louis Le Roy (1924-2012) zorgde vanaf 1965 met zijn ecokathedraal in Mildam met zijn vrouw Inge voor een nieuwe invulling van dat oude principe. Wouda is door Le Roy zelf nog aangewezen om als bouwmeester in de Le Roy Tuin in Heerenveen te werken, nadat hij met hem had samengewerkt in Mildam. Nu werkt hij met de Stichting TIJD aan het voortzetten van het gedachtegoed van Le Roy. ,,Zijn kernidee is samen te vatten in de titel van het boek dat hij er in 1972 over schreef: Natuur uitschakelen, natuur inschakelen .”

In de jaren zeventig trokken de ideeën van Le Roy internationaal de aandacht en ontstonden op veel plekken Le Roy tuinen. Ook bij particulieren. ,,Maar mensen verhuizen, en nieuwe bewoners denken er vaak anders over. Dus dan verdwijnt het vaak weer.”

Toch tekent zich de laatste jaren een heropleving af. ,,Met de onrust die nu groeit over het klimaat is Le Roy actueler dan ooit. Mensen willen weten wat ze zelf kunnen doen, en dan biedt dit een goed houvast.” Het resoneert bovendien met ideeën over langetermijndenken die steeds nadrukkelijker rondzingen, zoals het opzetten van projecten die pas echt hun meerwaarde zullen krijgen voor de generaties die na ons komen.

Natuur inschakelen

,,Wij zijn heel erg ingesteld op het buiten de deur houden van de natuur. Door te tegelen, maar ook door bijvoorbeeld te schoffelen. Eigenlijk is dat funest. Je ziet het in veel openbare parken. Als daar het onderhoud wordt teruggeschroefd, zie je de biodiversiteit toenemen.” In de ecokathedralen die Le Roy in gang zette, zijn stenen in principe niet nodig, legt Wouda uit, maar zeker in ons vlakke land helpt het om hoogteverschillen aan te brengen. ,,Al die nisjes zijn ideaal voor spinnetjes en andere dieren.” Ook de eigenschap van steen om warmte vast te houden, leent zich voor het vormen van microklimaten die soortenrijkdom bevorderen.

Nu in gemeenten onder de noemer Operatie Steenbreek inwoners worden aangemoedigd om de tegels uit hun tuin te halen en te vervangen door groen, wil Wouda pleiten voor een creatief en nuttig hergebruik. ,,Er komt zo een grote hoeveelheid tegels en andere stenen vrij uit particuliere tuinen die ergens naartoe moeten. Het kan in een puinbreker verwerkt worden die er vervolgens asfalt van maakt, maar dan gaat het van grijs naar grijs, nog los van de grote hoeveelheid energie die daarvoor nodig is.”

Een duurzamer oplossing is dan ook om de stenen in een natuurlijke omgeving te stapelen en de natuur het vervolgens over te laten nemen. Dit kan in eigen tuin, maar ook in een openbare ruimte of bos. ,,Het kan op termijn resulteren in een groene oase met grote biodiversiteit door de diverse microklimaten, zoals de Le Roy tuin, een ecokathedraal, in Heerenveen laat zien na vijftig jaar stapelen.”

Wie inspiratie nodig heeft, is te allen tijde welkom om in een van de ecokathedralen rond te wandelen.

Dit artikel is geschreven door Erik Betten en verscheen donderdag 7 januari 2021 in het Friesch Dagblad

Hou mij op de hoogte van updates op deze site

Schakel javascript in om dit formulier in te dienen

In het nieuws

Onderzoek naar oeuvre Louis Le Roy door Het Nieuwe Instituut

Louis Le Roy, Rob Hendriks en Piet Vollaard in de Le Roy tuin in Heerenveen
Louis Le Roy, Rob Hendriks en Piet Vollaard in de Le Roy tuin in Heerenveen in 2005

Het Nieuwe Instituut in Rotterdam heeft met het rapport "Geheugen van het ontworpen landschap" het belang van archivering van tuin- en landschapsarchitectuur aangetoond. Ook het werk van Louis Le Roy, hoewel geen professioneel tuinarchitect maar zeker invloedrijk sinds de projecten in Mildam, Heerenveen en Lewenborg en het boek "natuur uitschakelen, natuur inschakelen", wordt daarin opgenomen.

Lees meer...

Om over na te denken: folly of ecokathedraal?

Follies in Nederland ecokathedraal
Is een ecokathedraal een folly?

Op 23 juni 2021 verscheen op de facebookpagina van de Ecokathedraal in Mildam het volgende bericht: Louis Le Roy zou bezwaar maken tegen deze categoriesering, en de afbeelding is weinig 'to the point'. Daarbij stond een screenshot van een artikel in De Volkskrant. Het ging hier een artikel dat verscheen naar aanleiding van het boek "Voor de Gek! Follies in Nederland" van Edith Gerritsma en Andrea Hijmans.

Lees meer...

Fryske Gea bezoekt ecokathedralen

Fryske Gea bezoekt ecokathedralen
Aandacht voor ecokathedralen in informatieblad Fryske Gea

In het informatieblad Geamantsje van natuurorganisatie It Fryske Gea staat in het juni nummer (nr. 118) een uitgebreid artikel over de ecokathedralen in Heerenveen en Mildam. Verslaggeefster Jacky Nieman, die Le Roy al in 1971 voor het eerst ontmoette en het met hem eens was dat onkruid niet bestaat, wandelde met excursieleider Riemer van der Lei door de Le Roy tuin in Heerenveen-Midden en de ecokathedraal in Mildam, en schreeft een mooi artikel.

Lees meer...

"Voor een goed begrip van hetgeen geschreven wordt, moet steeds worden bedacht dat wanneer de natuur ter sprake komt daar dan stééds natuurlijke processen mee bedoeld worden, maar nooit de natuur in haar tijdelijke verschijningsvorm". Louis G. Le Roy ( 01924 - 02012 )

"Als we bouwen, laten we dan bedenken dat we voor de eeuwigheid bouwen. Laat het niet zijn voor het huidige genot, nog voor het huidige gebruik alleen; Laat het een zodanig werk zijn dat onze nakomelingen ons er dankbaar voor zijn". John Ruskin ( 01819 - 01900 )